ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋԱՐԿ
Հոգեբանի մասնագիտությունը ժամանակի ընթացքում դառնում է ավելի պահանջված։ Ամեն տասնամյակ զարգացած երկրներում հոգեբանների համար աշխատատեղերի թիվը աճում է 20%-ով, իսկ զարգացող երկրներում, օրինակ՝ Հայաստանում,՝ ավելի քան 100%-ով։ Այս աճը հատկապես նկատելի է կառավարման, կրթության և կլինիկական հոգեբանության ոլորտներում, իսկ այսօր մեծ պահանջարկ ունեն նաև իրավական հոգեբանները։
Համեմատած հոգեբանների հետ՝ սոցիալական աշխատողների աշխատատեղերը կրկնապատկվել են։
Եթե նախկինում սոցիալական աշխատողները հիմնականում ներգրավված էին կրթության ոլորտում, վերջին տասնամյակում նրանց թիվը եռապատկվել է ընտանիքում բռնության, մեծահասակների խնամքի, հոսպիտալացված անձանց աջակցման, դատապարտյալների, հանցագործությունների զոհերի, աղետների ենթարկվածների, հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդկանց, աղքատների, գործազուրկների, հաշմանդամների և կրթություն չունեցող մարդկանց հետ աշխատող ոլորտներում։
Արիստոտելը, հոգեբանության առաջին դասագրքի՝ «Օն Սոուլ» հեղինակը, հոգեբանությունը դիտարկել է որպես յուրահատուկ գիտելիքների ոլորտ՝ ներկայացնելով հոգու և մարմնի անբաժանելիության գաղափարը։ Հոգեբանությունը լավ զարգացած գիտություն է՝ հին արմատներով, որը այսօր ընդգրկում է կյանքի բոլոր ասպեկտները և մշտապես դինամիկ զարգանում է։
Ժամանակակից աշխարհում հոգեբանի մասնագիտությունը շարունակում է մնալ բարձր պահանջված։ 21-րդ դարում մարդն անընդհատ ենթարկվում է գիտա-տեխնիկական առաջընթացի ճնշումներին, և տեղեկատվության անխափան հոսքի պայմաններում հեշտությամբ կարող է հայտնվել սթրեսի մեջ։
Հոգեբանի հիմնական նպատակն է օգնել մարդուն ապրել շրջապատող աշխարհի հետ ներդաշնակ, զարգացնել վարքային մեխանիզմներ, որոնք հնարավորություն կտան լինել ավելի ստեղծարար, բացահայտել հոգեբանական ռեսուրսները և կարգավորել սեփական վարքագիծը։
Հոգեբանները ուսումնասիրում են անհատի հոգեկան գործընթացները, սոցիալական վարքը, ինչպես նաև կոգնիտիվ և ֆիզիոլոգիական գործընթացները, որոնք ազդում են մարդու որոշումների և գործողությունների վրա։
Հոգեբանները օգնում են այն մարդկանց, որոնք կանգնած են հոգեբանական դժվարությունների առաջ, ունեն կյանքի ներկա խնդիրներ, ցանկանում են փոփոխություններ կատարել սեփական վարքում կամ միջանձնային հարաբերություններում, կամ ունեն այլ հոգեբանական և հոգեսոմատիկ խնդիրներ։
Ժամանակակից հոգեբանությունը գիտությունների համակարգ է, որը ուսումնասիրում է մարդու հոգու տարբեր դրսևորումները։ Այդ պատճառով հոգեբանության ոլորտները շատ են և բազմազան։
Սոցիալական հոգեբանությունը ամենաօգտակար և լայն կիրառվող ոլորտներից մեկն է։ Սոցիալ-հոգեբանական փաստերի և օրինաչափությունների իմացությունը կարևոր է ոչ միայն հոգեբանների, այլև սոցիոլոգների, մանկավարժների, հոգեբույժների, իրավաբանների, կառավարչի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր աշխատում են մարդկային հարաբերությունների և մոտիվացիայի ոլորտում։
Միջառարկայական և պահանջված ոլորտներից է իրավական հոգեբանությունը, որը աշխատում է իրավապահ մարմինների հետ և օգնում է արդարադատությանը կիրառել հոգեբանական գործիքներ։
Քաղաքական հոգեբանությունը ուսումնասիրում է քաղաքական վարքի ստանդարտները, քաղաքական դերակատարների վարքը և այն հոգեբանական գործոնները, որոնք ազդում են դրանց վրա։
Ընտանեկան հոգեբանությունը ուսումնասիրում է ընտանիքի դերը հասարակության զարգացման, արժեքների ստեղծման և փոխանցման գործում, ընտանեկան հարաբերությունների ձևավորումը, կայունացումը և փոփոխությունները, ինչպես նաև ընտանեկան անդամների միջև հարաբերությունների սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները։
Կառավարման հոգեբանությունը ուսումնասիրում է կառավարման գործընթացի հոգեբանական առանձնահատկությունները, աշխատողների անհատական հատկանիշները, միջանձնային հարաբերությունների օրինաչափությունները և արդյունավետ թիմի ձևավորումը։
Հարկ է նշել, որ ոչ որակավորված հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների կամ սոցիոլոգների կողմից մատուցվող ծառայությունները սոցիալական աջակցման կառույցներում հաճախ չեն հասնում նպատակին և նույնիսկ կարող են վնաս պատճառել ծառայություններից օգտվողներին։
Հասարակությունում և պետական կառույցներում հաճախ չի ըմբռնվում հոգեբանի, սոցիոլոգի և սոցիալական աշխատողի մասնագիտությունների կարևորությունը և պատասխանատվությունը, ինչպես նաև նրանց դերը հայ հասարակության զարգացումներում։
Համալսարան ստեղծելիս հիմնական նպատակներից մեկն էր պատրաստել մասնագետներ, որոնք կարող են իրենց տեսական գիտելիքները կիրառել պրակտիկայում։ «Ուրարտու» պրակտիկ հոգեբանության և սոցիոլոգիայի համալսարանը Հայաստանի միակ ոչ պետական համալսարանն է պրակտիկ ուղղվածությամբ և հասարակական առաքելությամբ։ Համալսարանի դասախոսական կազմի նպատակը սոցիալական պատասխանատվությամբ հագեցած, որակավորված մասնագետներ պատրաստելն է, ովքեր կբարձրացնեն պրակտիկ հոգեբանության և սոցիոլոգիայի հեղինակությունը թե Հայաստանում, թե միջազգային հարթակում։
